بورسیه‌های تحصیلی ایتالیا، مجارستان، ترکیه و ژاپن می‌توانند بسته به برنامه، علاوه بر معافیت شهریه، کمک‌هزینه زندگی، بیمه، خوابگاه یا هزینه سفر را پوشش دهند.
بورسیه Stipendium Hungaricum مجارستان، بورسیه استانی DSU ایتالیا، Türkiye Scholarships ترکیه و بورسیه دولتی MEXT ژاپن از گزینه‌های مطرح برای بررسی هستند.
در مقابل، تحصیل بدون شهریه در برخی دانشگاه‌های دولتی آلمان و برنامه‌های چک‌زبان جمهوری چک، شامل هزینه‌های زندگی نمی‌شود.
شرایط پذیرش، پوشش مالی و مدارک لازم در هر مسیر متفاوت است. بنابراین، متقاضیان ایرانی باید فراخوان رسمی همان سال و هزینه‌های خارج از پوشش را بررسی کنند.
بعضی از برنامه‌های بورسیه رایگان فقط شهریه دانشگاه را حذف می‌کنند، برخی دیگر هم شامل کمک‌هزینه زندگی، بیمه و اقامت هم می‌شوند و تفاوت این دو می‌تواند هزاران یورو در بودجه یک سال تحصیلی فرق ایجاد کند. توجه داشته باشید که قبل از انتخاب کشور، دانستن اینکه هر برنامه چه چیزی را پوشش می‌دهد، از دانستن نام آن برنامه مهم‌تر است.
ایتالیا، مجارستان، ترکیه و ژاپن از کشورهایی هستند که برنامه‌های بورسیه دولتی یا منطقه‌ای قابل بررسی برای دانشجویان بین‌المللی دارند. در کنار آن‌ها، تحصیل بدون شهریه در بعضی از دانشگاه‌های آلمان و جمهوری چک هم می‌تواند هزینه آموزش را کاهش دهد، هرچند این دو مسیر با بورسیه فرق دارند. در این مقاله از سایت مجله مهاجرتی، شرایط هر مسیر و نکاتی که پیش از اقدام باید بررسی شود، ارائه شده است.
لیست اطلاعاتی که در این محتوا به شما کمک می‌کند
تفاوت تحصیل رایگان با بورسیه کامل
عبارت «تحصیل رایگان» همیشه به یک معنا نیست و به سه وضعیت متفاوت اشاره دارد:
- تحصیل بدون شهریه: دانشگاه شهریه دریافت نمی‌کند یا شهریه آن بسیار پایین است، اما هزینه مسکن، غذا، بیمه و رفت‌وآمد بر عهده دانشجوست.
- بورسیه شهریه یا بورسیه جزئی: تمام یا بخشی از شهریه دانشگاه پرداخت می‌شود، اما ممکن است کمک‌هزینه زندگی در نظر گرفته نشده باشد.
- بورسیه کامل (فول فاند): علاوه بر شهریه، کمک‌هزینه ماهانه، بیمه، اقامت و گاه هزینه سفر را هم شامل می‌شود.
حتی بورسیه‌های با پوشش گسترده هم تمام هزینه‌های زندگی را تامین نمی‌کنند. مجله مهاجرتی پیشنهاد می‌کند که قبل از انتخاب هر مسیر، باید فهرست دقیق مزایا و هزینه‌های خارج از پوشش آن بررسی شود.
کدام کشورها بورسیه تحصیلی رایگان دارند؟
مجارستان، ایتالیا، ترکیه و ژاپن چهار کشوری هستند که برنامه‌های بورسیه دولتی یا منطقه‌ای با پوشش قابل‌توجه برای ایرانیان دارند.
مجارستان: بورسیه Stipendium Hungaricum
بورسیه دولتی Stipendium Hungaricum از سال ۲۰۱۳ اجرا می‌شود و یکی از شناخته‌شده‌ترین برنامه‌های مجارستان برای جذب دانشجویان بین‌المللی است.
مزایای آن شامل معافیت از هزینه ثبت‌نام و شهریه، خوابگاه یا کمک‌هزینه اقامت، خدمات درمانی و بیمه تکمیلی، رسیدگی رایگان به ویزا و اجازه اقامت، و کمک‌هزینه ماهانه است. برای اطلاعات بیشتر پیشنهاد می‌کنیم که مقاله بورسیه Stipendium Hungaricum مجارستان چه چیزی پوشش می‌دهد؟ از سایت مجله مهاجرتی را مطالعه بفرمایید.
ایتالیا: بورسیه استانی DSU
DSU نام نهادهای منطقه‌ای «حق تحصیل» در ایتالیاست و هر منطقه فراخوان جداگانه دارد. بورسیه استانی بسته به منطقه و شرایط متقاضی می‌تواند شامل کمک‌هزینه نقدی، معافیت از تمام یا بخشی از شهریه، دسترسی به غذاخوری دانشجویی و خوابگاه یا کمک‌هزینه اقامت باشد.
همچنین بخوانید: بورسیه استانی ایتالیا (DSU) چیست و چه شرایطی دارد؟
دانشجویان ایتالیایی و خارجی در یک رتبه‌بندی واحد قرار می‌گیرند، سند وضعیت اقتصادی خانواده لازم است و درخواست هر سال باید تکرار شود.
واجد شرایط بودن با برنده شدن یکی نیست. میزان پوشش به منطقه، وضعیت مالی و رتبه نهایی بستگی دارد. متقاضیان مقیم خارج از کشور گواهی مالی معادل (ISEE Parificato) را از طریق سامانه همان منطقه دریافت می‌کنند. آماده‌سازی این مدرک برای مدارک ایرانی به ترجمه رسمی و تاییدیه نیاز دارد.
برای اطلاعات بیشتر مقاله نحوه محاسبه عدد ایزه (ISEE) در ایتالیا را مطالعه بفرمایید.
ترکیه: Türkiye Scholarships
ترکیه بورسلاری (Türkiye Scholarships) شهریه، اسکان، بیمه درمانی، کمک‌هزینه ماهانه و در شرایط مقرر بلیت سفر و یک سال دوره زبان ترکی را پوشش می‌دهد.
شرایط سنی، معدل و مدارک موردنیاز بین کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری یکسان نیست و باید در فراخوان همان سال بررسی شود. باتوجه به اینکه این برنامه رقابتی است، بنابراین واجد شرایط بودن، دریافت بورسیه را تضمین نمی‌کند. (https://www.turkiyeburslari.gov.tr)
ژاپن: بورسیه دولتی MEXT
بورسیه فول فاند دولت ژاپن یا مونبوکاگاشو (MEXT) از سوی وزارت آموزش، فرهنگ، ورزش، علوم و فناوری ژاپن ارائه می‌شود و برای گروه‌های مختلف، از جمله دانشجویان کارشناسی و پژوهشگران متقاضی تحصیلات تکمیلی، فراخوان‌های جداگانه دارد.
مزایای بورسیه دولتی MEXT باتوجه به نوع برنامه می‌تواند شامل معافیت شهریه، کمک‌هزینه ماهانه و بلیت سفر طبق مقررات باشد.
یکی از مسیرهای درخواست، معرفی از طریق سفارت ژاپن است. فرآیند انتخاب می‌تواند شامل بررسی مدارک، آزمون یا مصاحبه باشد و جزئیات آن به نوع بورسیه بستگی دارد.
تاریخ‌های دوره‌های گذشته را نباید مبنای اقدام برای فراخوان جدید قرار داد.
آلمان و جمهوری چک: کم‌شهریه، نه بورسیه
آلمان
در بسیاری از دانشگاه‌های دولتی آلمان، شهریه عمومی دریافت نمی‌شود، اما «هزینه نیمسال» در همه دانشگاه‌ها پرداخت می‌شود. برخی ایالت‌ها، از جمله بادن-وورتمبرگ (Baden-Württemberg)، برای دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا شهریه جداگانه‌ای حدود ۱,۵۰۰ یورو در هر نیمسال اعمال می‌کنند و بعضی دانشگاه‌ها، مانند دانشگاه فنی مونیخ، هم شهریه مستقل دارند. شرایط هر دانشگاه باید جداگانه بررسی شود.
جمهوری چک
برنامه‌هایی که به زبان چکی ارائه می‌شوند، در دانشگاه‌های دولتی می‌توان گفت بدون شهریه هستند. اما برنامه‌های انگلیسی‌زبان یا زبان‌های دیگر شهریه دارند که میزان آن باتوجه به دانشگاه و رشته متفاوت است. این برنامه‌ها برای متقاضیانی که امکان تحصیل به زبان چکی را دارند یا می‌توانند شهریه برنامه انگلیسی‌زبان را تامین کنند، پیشنهاد می‌شود.
مقایسه سریع مسیرها
| کشور و برنامه | پوشش اصلی | نکته تعیین‌کننده |
|---|---|---|
| مجارستان؛ Stipendium Hungaricum | شهریه، اقامت، بیمه، کمک‌هزینه ماهانه | معرفی از نهاد ایرانی و رقابت میان متقاضیان |
| ایتالیا؛ بورسیه استانی DSU | کمک‌هزینه، غذا، معافیت از شهریه (بسته به منطقه) | سند مالی خانواده و رتبه‌بندی سالانه |
| ترکیه؛ Türkiye Scholarships | شهریه، اسکان، بیمه، کمک‌هزینه ماهانه | ثبت‌نام فردی و شرایط سنی هر مقطع |
| ژاپن؛ MEXT | شهریه و کمک‌هزینه طبق نوع برنامه | بررسی فراخوان سفارت در هر دوره |
| آلمان | شهریه عمومی صفر در بیشتر برنامه‌ها | هزینه نیمسال و استثناهای ایالتی |
| جمهوری چک | برنامه‌های چکی‌زبان بدون شهریه | برنامه‌های انگلیسی‌زبان شهریه دارند |
پنج گام قبل از درخواست بورسیه
- مقطع و رشته را مشخص کنید. بررسی کنید برنامه موردنظر رشته و مقطع شما را پوشش می‌دهد.
- فراخوان رسمی همان سال را بخوانید. شرایط پذیرش، مدارک و مهلت ثبت‌نام، هر سال تغییر می‌کند.
- مسیر ثبت‌نام ایرانیان را روشن کنید. مشخص کنید درخواست مستقیم امکان‌پذیر است یا معرفی از نهاد کشور مبدا لازم است.
- هزینه‌های باقی‌مانده را محاسبه کنید. شهریه، بیمه، اسکان و کمک‌هزینه زندگی را جداگانه بررسی کنید.
- مدارک را زودتر آماده کنید. ترجمه مدارک تحصیلی، ریزنمرات، توصیه‌نامه و مدرک زبان ممکن است زمان‌بر باشند.
سوالات متداول درباره کشورهایی که بورسیه تحصیلی رایگان دارند
آیا کشوری برای همه ایرانیان تحصیل کاملا رایگان دارد؟
خیر. هر برنامه‌ای که هزینه را کاهش می‌دهد، با رقابت، شرایط سنی، مسیر معرفی یا شرط زبان همراه است. جایگاه نهایی را رتبه‌بندی متقاضیان تعیین می‌کند.
فول فاند با بورسیه شهریه چه فرقی دارد؟
بورسیه شهریه فقط بخشی از هزینه‌ها را برمی‌دارد، اما فول فاند اقامت، بیمه و کمک‌هزینه ماهانه را هم دربرمی‌گیرد. محدوده دقیق پوشش را فراخوان هر برنامه مشخص می‌کند.
آیا بدون مدرک زبان می‌توان بورسیه گرفت؟
این موضوع به دانشگاه و شرایط هر برنامه بستگی دارد. بعضی برنامه‌ها مسیر جایگزینی برای ارزیابی مهارت زبان دارند، اما نباید فرض کرد شرط زبان در همه برنامه‌ها حذف شده است.
ثبت‌نام این بورسیه‌ها به آژانس یا موسسه نیاز دارد؟
در ترکیه، ثبت‌نام فقط به‌صورت فردی از طریق سامانه رسمی انجام می‌شود. در مجارستان، ثبت‌نام در پورتال رسمی انجام می‌شود و نهاد ایرانی متقاضی را معرفی می‌کند. استفاده از موسسه، دریافت بورسیه را تضمین نمی‌کند.
از چه زمانی باید برای بورسیه اقدام کرد؟
چرخه ثبت‌نام مجارستان و ترکیه معمولا در ژانویه و فوریه است؛ به همین دلیل مدارک و ترجمه‌ها بهتر است از پاییز آماده شوند.
جمع‌بندی مقاله کشورهایی که بورسیه تحصیلی رایگان دارند
ایتالیا، مجارستان، ترکیه و ژاپن ازجمله کشورهای مهم برای بررسی بورسیه تحصیلی هستند. همچنین برای تحصیل بدون شهریه، بعضی از دانشگاه‌های آلمان و جمهوری چک می‌توانند هزینه آموزش را کاهش دهد، هرچند هزینه زندگی همچنان بر عهده دانشجو باقی می‌ماند.
انتخاب درست فقط به رایگان بودن یک برنامه وابسته نیست. بلکه به شرایط پذیرش، میزان حمایت مالی، هزینه‌های خارج از پوشش و امکان درخواست برای شهروندان ایرانی بستگی دارد. مقایسه هزینه کامل سال اول تحصیل، شامل زندگی، سفر و مخارج اولیه، تصویر دقیق‌تری از هزینه واقعی هر مسیر به دست می‌دهد.
مقاله‌های مرتبط:
- چگونه بورسیه تحصیلی بگیریم
- بورسیه تحصیلی زیر ۱۸ سال رایگان
- بورسیه Stipendium Hungaricum مجارستان چه چیزی پوشش می‌دهد؟
- بورسیه استانی ایتالیا (DSU) چیست و چه شرایطی دارد؟
- نحوه محاسبه عدد ایزه (ISEE) در ایتالیا
منابعی که در این مقاله استفاده شده:
- https://stipendiumhungaricum.hu/partners/
- https://elte.hu/en/current-students/stipendium-hungaricum/before
- https://edu.unideb.hu/p/faq-stipendium-hungaricum-scholarship
- https://english.semnan.ac.ir/News/Hungarian-Government-Scholarships-2026
- https://utp.ac.pa/node/44835
- https://www.spatialmanagement.unifi.it/vp-168-scholarships-and-accomodation.html
- https://www.turkiyeburslari.gov.tr/
- https://uni-pr.edu/mobiliteti-dhe-bursat#bursat
- https://www.studyinjapan.go.jp/en/smap-stopj-applications-undergraduate.html
- https://www.daad.de/en/studying-in-germany/living-in-germany/finances/